<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X37n0666"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 666 遗教经解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 666 遗教经解</title> <author>明 智旭述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">37</idno>.<idno type="no">666</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">遗教经解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> <witness xml:id="wit1">【嘉兴-CB】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00145"> <charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName> <mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping> <mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15439"> <charName>CBETA CHARACTER CB15439</charName> <mapping cb:dec="998479" type="PUA">U+F3C4F</mapping> <mapping type="unicode">U+2E9B7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>雳</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[雳-秝+林]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18018"> <charName>CBETA CHARACTER CB18018</charName> <mapping cb:dec="1001058" type="PUA">U+F4662</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+566C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[日*筮]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18834"> <charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName> <mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>编⃝</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-10-03T12:00:11"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0638c" n="0638c"/> <lb ed="X" n="0638c01"/> <lb ed="X" n="0638c02"/><cb:docNumber>No. 666</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0638c03"/><lb ed="R059" n="0024a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><persName>佛</persName>遗教经解</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0638c04"/> <lb ed="X" n="0638c05"/><lb ed="R059" n="0024a02"/><byline cb:type="author">明 古吴藕益释 智旭 述</byline> <lb ed="X" n="0638c06"/><lb ed="R059" n="0024a03"/><cb:div type="jing"><lg type="regular" xml:id="lgX37p0638c0601"><l>皈命常住大悲尊</l><l>应病与药权实法</l> <lb ed="X" n="0638c07"/><lb ed="R059" n="0024a04"/><l>亦礼天亲造论主</l><l>为顺初機重解释</l></lg> <lb ed="X" n="0638c08"/><lb ed="R059" n="0024a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0638c0801">述曰。天亲菩萨。以七分建立所修行法释此经義。 <lb ed="X" n="0638c09"/><lb ed="R059" n="0024a06"/>推征精密。开诱慇勤。万古以下。无能更赞一辞。观 <lb ed="X" n="0638c10"/><lb ed="R059" n="0024a07"/>其言曰。为彼诸菩萨。令知方便道。以知彼道故。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0638c11"/><lb ed="R059" n="0024a08"/>法得久住。灭除凡圣过。成就自他利。噫。此经奥旨。 <lb ed="X" n="0638c12"/><lb ed="R059" n="0024a09"/>菩萨诚尽之矣。末世钝根。读菩萨论。或解或不解。 <lb ed="X" n="0638c13"/><lb ed="R059" n="0024a10"/>或昧或明。虽有源师节要。宏师補註。仍亦摄機未 <lb ed="X" n="0638c14"/><lb ed="R059" n="0024a11"/>遍。今不揣庸愚。辄复为解。庶幾下里巴人。易为赓 <lb ed="X" n="0638c15"/><lb ed="R059" n="0024a12"/>和而<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c1501" n="0638c1501"/><anchor xml:id="beg0638c1501" n="0638c1501"/>已<anchor xml:id="end0638c1501"/>。</p><p xml:id="pX37p0638c1504" cb:place="inline">△将释此经。大分为二。初题目。二入文。初 <lb ed="X" n="0638c16"/><lb ed="R059" n="0024a13"/>中二。初正释题。二出译人。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638c17"/><lb ed="R059" n="0024a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0638c1701"><persName>佛</persName>遗教经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638c18"/><lb ed="R059" n="0024a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0638c1801"><persName>佛</persName>遗教三字。是别名。经之一字。是通名。就别名中。 <lb ed="X" n="0638c19"/><lb ed="R059" n="0024a16"/><persName>佛</persName>为能说之人。遗教为所说之法。人法双标。能所 <lb ed="X" n="0638c20"/><lb ed="R059" n="0024a17"/>幷擧也。<persName>佛</persName>翻为觉。众生长劫在梦。<persName>佛</persName>断无明。如从 <lb ed="X" n="0638c21"/><lb ed="R059" n="0024a18"/>梦觉。既自觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c2101" n="0638c2101"/><anchor xml:id="beg0638c2101" n="0638c2101"/>已<anchor xml:id="end0638c2101"/>。又能觉他。觉一切法无不究竟。故 <lb ed="X" n="0638c22"/><lb ed="R059" n="0024b01"/>名为<persName>佛</persName>。又在梦之心。心不可灭。名为本觉。从梦初 <lb ed="X" n="0638c23"/><lb ed="R059" n="0024b02"/>醒。知梦本空。名为始觉。既从梦醒。唯一觉心。更无 <lb ed="X" n="0638c24"/><lb ed="R059" n="0024b03"/>二心。名究竟觉。此之觉性。含灵本具。无始无终。释 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0639a" n="0639a"/> <lb ed="X" n="0639a01"/><lb ed="R059" n="0024b04"/>迦牟尼。不过先得我等之所同然。所以示成<persName>佛</persName>道。 <lb ed="X" n="0639a02"/><lb ed="R059" n="0024b05"/>为我等师。又因我等长迷不觉。故于无生无灭性 <lb ed="X" n="0639a03"/><lb ed="R059" n="0024b06"/>中。示有生灭。譬如月轮在天。水淸影现。水浊影亡。 <lb ed="X" n="0639a04"/><lb ed="R059" n="0024b07"/>是故<persName>佛</persName>实常住。未尝灭度。特为我等一辈浊恶凡 <lb ed="X" n="0639a05"/><lb ed="R059" n="0024b08"/>夫。唱言入灭。令生悲恋。又以大悲无尽。旷济无边。 <lb ed="X" n="0639a06"/><lb ed="R059" n="0024b09"/>故虽示灭。仍留遗教。接引後昆。遗者贻留。教者训 <lb ed="X" n="0639a07"/><lb ed="R059" n="0024b10"/>诫。犹儒书所称顾命。亦人世所谓遗嘱也。依而行 <lb ed="X" n="0639a08"/><lb ed="R059" n="0024b11"/>之。则是法子。不依所嘱。则是大逆不孝者矣。经者。 <lb ed="X" n="0639a09"/><lb ed="R059" n="0024b12"/>训法训常。具如馀处廣释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639a10"/><lb ed="R059" n="0024b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0639a1001">亦名<persName>佛</persName>垂涅槃略说教诫经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639a11"/><lb ed="R059" n="0024b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0639a1101">垂者。将入未入之时。涅槃者。離过绝非不生不灭 <lb ed="X" n="0639a12"/><lb ed="R059" n="0024b15"/>之義而有四种。一自性淸净涅槃。即一切诸法本 <lb ed="X" n="0639a13"/><lb ed="R059" n="0024b16"/>来常寂灭相。<persName>佛</persName>与众生平等无二。不增不减。此则 <lb ed="X" n="0639a14"/><lb ed="R059" n="0024b17"/>不论出入。二有馀依涅槃。谓三乘<anchor xml:id="nkr_note_add_0639a1401" n="0639a1401"/><anchor xml:id="beg0639a1401" n="0639a1401"/>已<anchor xml:id="end0639a1401"/>断见思子缚。 <lb ed="X" n="0639a15"/><lb ed="R059" n="0024b18"/>而所依果缚身心尙在。此约证果时入。三无馀依 <lb ed="X" n="0639a16"/><lb ed="R059" n="0025a01"/>涅槃。谓三乘<g ref="#CB01926">灰</g>身泯智。复归无名无物本体。今正 <lb ed="X" n="0639a17"/><lb ed="R059" n="0025a02"/>约此论垂入也。四无住涅槃。谓诸<persName>佛</persName>菩萨。有智慧 <lb ed="X" n="0639a18"/><lb ed="R059" n="0025a03"/>故。不住生死。有慈悲故。不住涅槃。不住生死。故能 <lb ed="X" n="0639a19"/><lb ed="R059" n="0025a04"/>非灭示灭。不住涅槃。故能非生示生。<persName>佛</persName>久证此无 <lb ed="X" n="0639a20"/><lb ed="R059" n="0025a05"/>住涅槃。今为有缘度尽。故示垂入无馀涅槃。实不 <lb ed="X" n="0639a21"/><lb ed="R059" n="0025a06"/>同二乘之一灭永灭也。又涅槃有三義。一性净涅 <lb ed="X" n="0639a22"/><lb ed="R059" n="0025a07"/>槃。即法身理体。此则无出无入。二圆净涅槃。即般 <lb ed="X" n="0639a23"/><lb ed="R059" n="0025a08"/>若。断惑究竟。冥合性真。此则一入永入。三方便净 <lb ed="X" n="0639a24"/><lb ed="R059" n="0025a09"/>涅槃。即解脱。方便示现。起诸应化。此则数出数入。 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0639b" n="0639b"/> <lb ed="X" n="0639b01"/><lb ed="R059" n="0025a10"/>若以三義对上四种者。性净。即自性淸净涅槃。亦 <lb ed="X" n="0639b02"/><lb ed="R059" n="0025a11"/>即无住涅槃之体。圆净。即无住涅槃之相。方便净。 <lb ed="X" n="0639b03"/><lb ed="R059" n="0025a12"/>即无住涅槃之用。其有馀依无馀依二种。若在二 <lb ed="X" n="0639b04"/><lb ed="R059" n="0025a13"/>乘分中。则摄属圆净。以是圆净之少分故。但显偏 <lb ed="X" n="0639b05"/><lb ed="R059" n="0025a14"/>真。未显俗谛中谛。但净见思分段。未净尘沙无明 <lb ed="X" n="0639b06"/><lb ed="R059" n="0025a15"/>及变易也。若在<persName>如来</persName>分中。则摄属方便净。初成道 <lb ed="X" n="0639b07"/><lb ed="R059" n="0025a16"/>时。示同二乘之有馀依。今灭度时。示同二乘之无 <lb ed="X" n="0639b08"/><lb ed="R059" n="0025a17"/>馀依也。略说者。对平日廣说。此为要略。又对大機 <lb ed="X" n="0639b09"/><lb ed="R059" n="0025a18"/>所见大般涅槃经。此为简略故。</p><p xml:id="pX37p0639b0913" cb:place="inline">△二出译人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639b10"/><lb ed="R059" n="0025b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0639b1001">姚秦三藏法师鸠摩罗什译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639b11"/><lb ed="R059" n="0025b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0639b1101">姚兴建国。亦称为秦。故名姚秦。三藏者。经律论也。 <lb ed="X" n="0639b12"/><lb ed="R059" n="0025b03"/>经诠一心。律规三业。论开慧辩。以兹三学自轨轨 <lb ed="X" n="0639b13"/><lb ed="R059" n="0025b04"/>他。名为法师。鸠摩罗什。此云童寿。童年时便有耆 <lb ed="X" n="0639b14"/><lb ed="R059" n="0025b05"/>德故。翻梵成华。名之曰译。</p><p xml:id="pX37p0639b1411" cb:place="inline">△二入又为三。初序分。 <lb ed="X" n="0639b15"/><lb ed="R059" n="0025b06"/>二正宗分。三流通分。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639b16"/><lb ed="R059" n="0025b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0639b1601">释迦牟尼<persName>佛</persName>。初转法轮。度<name role="" type="person">阿若憍陈如</name>。最後说法。度 <lb ed="X" n="0639b17"/><lb ed="R059" n="0025b08"/>须<g ref="#CB02494">跋</g>陀罗。所应度者。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0639b1701" n="0639b1701"/><anchor xml:id="beg0639b1701" n="0639b1701"/>已<anchor xml:id="end0639b1701"/>度讫。于娑罗双树间。将入 <lb ed="X" n="0639b18"/><lb ed="R059" n="0025b09"/>涅槃。是时中夜。寂然无声。为诸弟子略说法要。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639b19"/><lb ed="R059" n="0025b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0639b1901">释迦。此翻能仁。<persName>佛</persName>之姓也。牟尼。此翻寂默。<persName>佛</persName>之名 <lb ed="X" n="0639b20"/><lb ed="R059" n="0025b11"/>也。约姓。则事相有异。故论中称为别相。约名。则诸 <lb ed="X" n="0639b21"/><lb ed="R059" n="0025b12"/><persName>佛</persName>理同。故论中称为总相。又能仁则具大慈悲。不 <lb ed="X" n="0639b22"/><lb ed="R059" n="0025b13"/>住无为。此相与二乘全别。寂默则具大智慧。不住 <lb ed="X" n="0639b23"/><lb ed="R059" n="0025b14"/>有为。此相与二乘略同。具此总别二相。名之为<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0639b24"/><lb ed="R059" n="0025b15"/>義如前解。论判此句。是法师成就毕竟功德也。<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0639c" n="0639c"/> <lb ed="X" n="0639c01"/><lb ed="R059" n="0025b16"/>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0639c0101" n="0639c0101"/><anchor xml:id="beg0639c0101" n="0639c0101"/>已<anchor xml:id="end0639c0101"/>。说法四十九年。度人无量。今擧初後。以括 <lb ed="X" n="0639c02"/><lb ed="R059" n="0025b17"/>始终。初在<name role="" type="person">鹿野苑</name>中。三转四谛法轮。憍陈如最先 <lb ed="X" n="0639c03"/><lb ed="R059" n="0025b18"/>得度。乃至涅槃会上。须<g ref="#CB02494">跋</g>陀罗最後得度。言转法 <lb ed="X" n="0639c04"/><lb ed="R059" n="0026a01"/>轮者。<persName>佛</persName>以自心中所悟四谛之法。度入一切众生 <lb ed="X" n="0639c05"/><lb ed="R059" n="0026a02"/>之心。名之为转。此法能摧众生烦恼业苦三障。名 <lb ed="X" n="0639c06"/><lb ed="R059" n="0026a03"/>之为轮。陈如闻此法故。见四谛理出生死海。名之 <lb ed="X" n="0639c07"/><lb ed="R059" n="0026a04"/>为度。梵语阿若。此翻为解。亦翻无知。解者。明见四 <lb ed="X" n="0639c08"/><lb ed="R059" n="0026a05"/>真谛理。无知者。根本智证见谛理。不存能所故也。 <lb ed="X" n="0639c09"/><lb ed="R059" n="0026a06"/>憍陈如。此翻火器。乃尊者之姓。须<g ref="#CB02494">跋</g>陀罗。此翻好 <lb ed="X" n="0639c10"/><lb ed="R059" n="0026a07"/>贤。或翻善贤。本是外道。住鸠尸那城。年一百二十。 <lb ed="X" n="0639c11"/><lb ed="R059" n="0026a08"/>闻<persName>佛</persName>将涅槃。方往<persName>佛</persName>所。闻八圣道。遂得初果。因即 <lb ed="X" n="0639c12"/><lb ed="R059" n="0026a09"/>出家。嗣闻四谛。成阿罗汉。是中初转法轮及最後 <lb ed="X" n="0639c13"/><lb ed="R059" n="0026a10"/>说法二句。论名为开法门成就毕竟功德。度阿若 <lb ed="X" n="0639c14"/><lb ed="R059" n="0026a11"/>憍陈如及度须<g ref="#CB02494">跋</g>陀罗二句。论名为弟子成就毕 <lb ed="X" n="0639c15"/><lb ed="R059" n="0026a12"/>竟功德也。所应度者皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0639c1501" n="0639c1501"/><anchor xml:id="beg0639c1501" n="0639c1501"/>已<anchor xml:id="end0639c1501"/>度讫明<persName>佛</persName>智鉴機。恒无 <lb ed="X" n="0639c16"/><lb ed="R059" n="0026a13"/>忘失。得益之众。算数莫穷。论名为大总相成就毕 <lb ed="X" n="0639c17"/><lb ed="R059" n="0026a14"/>竟功德也。娑罗。此翻坚固。双树者。此树四方各二。 <lb ed="X" n="0639c18"/><lb ed="R059" n="0026a15"/>各各一荣一枯。上枝相合。下根相连。以表四德破 <lb ed="X" n="0639c19"/><lb ed="R059" n="0026a16"/>于八倒。或唯见一双。即表破于断常。由大小機异。 <lb ed="X" n="0639c20"/><lb ed="R059" n="0026a17"/>故异见耳。中夜。即表中道。大乘以非荣非枯为中 <lb ed="X" n="0639c21"/><lb ed="R059" n="0026a18"/>道。小乘以離断離常为中道也。寂然者。心行处灭。 <lb ed="X" n="0639c22"/><lb ed="R059" n="0026b01"/>无声者。言语道断。论名此四句。为因果自相成就 <lb ed="X" n="0639c23"/><lb ed="R059" n="0026b02"/>毕竟功德。谓双树间。是因自相。将入涅槃。是因共 <lb ed="X" n="0639c24"/><lb ed="R059" n="0026b03"/>果自相。是时中夜。是总自相。寂然无声。是果自相 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0640a" n="0640a"/> <lb ed="X" n="0640a01"/><lb ed="R059" n="0026b04"/>也。诸弟子者。上首眷属人位差别。法要者。世出世 <lb ed="X" n="0640a02"/><lb ed="R059" n="0026b05"/>间法位差别。论名此句。为分别总相成就毕竟功 <lb ed="X" n="0640a03"/><lb ed="R059" n="0026b06"/>德也。夫垂入涅槃。则无复再会。<anchor xml:id="nkr_note_add_0640a0301" n="0640a0301"/><anchor xml:id="beg0640a0301" n="0640a0301"/>已<anchor xml:id="end0640a0301"/>在中夜。则为时 <lb ed="X" n="0640a04"/><lb ed="R059" n="0026b07"/>不多。故取要略说。以作最後警<g ref="#CB15081">策</g>。真不啻一字一 <lb ed="X" n="0640a05"/><lb ed="R059" n="0026b08"/>血矣。读者可弗思乎。</p> <lb ed="X" n="0640a06"/><lb ed="R059" n="0026b09"/><p xml:id="pX37p0640a0601">△二正宗分为二。初明共世间法要。二明不共世 <lb ed="X" n="0640a07"/><lb ed="R059" n="0026b10"/>间法要。初中三。<anchor xml:id="nkr_note_add_0640a0701" n="0640a0701"/><anchor xml:id="beg0640a0701" n="0640a0701"/>初<anchor xml:id="end0640a0701"/>对治邪业法要。二对治止苦法要。 <lb ed="X" n="0640a08"/><lb ed="R059" n="0026b11"/>三对治灭烦恼法要。初又四。初明根本淸净戒。次 <lb ed="X" n="0640a09"/><lb ed="R059" n="0026b12"/>明<anchor xml:id="nkr_note_add_0640a0901" n="0640a0901"/><anchor xml:id="beg0640a0901" n="0640a0901"/>方<anchor xml:id="end0640a0901"/>便远離淸净戒。三明戒能生诸功德。四说劝 <lb ed="X" n="0640a10"/><lb ed="R059" n="0026b13"/>修戒利益。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640a11"/><lb ed="R059" n="0026b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0640a1101">汝等比丘。于我灭後。当尊重珍敬波罗提木叉。如暗 <lb ed="X" n="0640a12"/><lb ed="R059" n="0026b15"/>遇明。贫人得宝。当知此则是汝等大师。若我住世。无 <lb ed="X" n="0640a13"/><lb ed="R059" n="0026b16"/>异此也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640a14"/><lb ed="R059" n="0026b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0640a1401">比丘。此翻除馑。即福田之称也。又含三義。一怖魔。 <lb ed="X" n="0640a15"/><lb ed="R059" n="0026b18"/>二乞士。三破恶。然<persName>佛</persName>之遗教。通诫一切四众弟子 <lb ed="X" n="0640a16"/><lb ed="R059" n="0027a01"/>而经中处处独擧比丘者。亦有三義。一者示远離 <lb ed="X" n="0640a17"/><lb ed="R059" n="0027a02"/>相故。二者示摩诃衍方便道。与二乘共故。三者比 <lb ed="X" n="0640a18"/><lb ed="R059" n="0027a03"/>丘为四众之首。擧其首以该四众。亦皆同远離行 <lb ed="X" n="0640a19"/><lb ed="R059" n="0027a04"/>故。言灭後者。即示现遗教義。波罗提木叉。此翻保 <lb ed="X" n="0640a20"/><lb ed="R059" n="0027a05"/>解脱。亦翻别别解脱。亦云处处解脱。此即是不尽 <lb ed="X" n="0640a21"/><lb ed="R059" n="0027a06"/>灭法。依此法身。度二种障。得度烦恼暗障。故云如 <lb ed="X" n="0640a22"/><lb ed="R059" n="0027a07"/>暗遇明。得度空无善根障。故云如贫得宝。<persName>佛</persName>在世 <lb ed="X" n="0640a23"/><lb ed="R059" n="0027a08"/>时。以<persName>佛</persName>为师。<persName>佛</persName>灭度後。以戒为师。不能持戒。则同 <lb ed="X" n="0640a24"/><lb ed="R059" n="0027a09"/>堂犹隔万里。苟能持戒。则百世何异同时。金口诚 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0640b" n="0640b"/> <lb ed="X" n="0640b01"/><lb ed="R059" n="0027a10"/>言若此。奈何捨此别求。</p><p xml:id="pX37p0640b0110" cb:place="inline">△次明方便远離淸净戒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640b02"/><lb ed="R059" n="0027a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0640b0201">持净戒者。不得贩卖贸易。安置田宅。蓄养人民奴婢 <lb ed="X" n="0640b03"/><lb ed="R059" n="0027a12"/>畜牲。一切种植及诸财宝。皆当远離。如避火坑。不得 <lb ed="X" n="0640b04"/><lb ed="R059" n="0027a13"/>斩伐草木。垦土掘地。合和汤药。占相吉凶。仰观星宿。 <lb ed="X" n="0640b05"/><lb ed="R059" n="0027a14"/>推步盈虚。历数算计。皆所不应。节身时食。淸净自活。 <lb ed="X" n="0640b06"/><lb ed="R059" n="0027a15"/>不得参与世事。通致使命。咒術仙药。结好贵人。亲厚 <lb ed="X" n="0640b07"/><lb ed="R059" n="0027a16"/>亵慢。皆不应作。当自端心正念求度。不得包藏瑕疵。 <lb ed="X" n="0640b08"/><lb ed="R059" n="0027a17"/>显异惑众。于四供养。知量知足。趣得供事。不应蓄积。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640b09"/><lb ed="R059" n="0027a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0640b0901">是中有二段文。从初至垦土掘地。是护戒令不同 <lb ed="X" n="0640b10"/><lb ed="R059" n="0027b01"/>凡夫增过。从占相至不应蓄积。是护戒令不同外 <lb ed="X" n="0640b11"/><lb ed="R059" n="0027b02"/>道损智。初中凡十一事。一不得贩。是方便求利增 <lb ed="X" n="0640b12"/><lb ed="R059" n="0027b03"/>过。二不得卖。是现前求利增过。三不得贸易。是交 <lb ed="X" n="0640b13"/><lb ed="R059" n="0027b04"/>易求利增过。若依世價。无求利心。不犯。卖买法式。 <lb ed="X" n="0640b14"/><lb ed="R059" n="0027b05"/>如律廣说。四不得安置田宅。是所居业处求多安 <lb ed="X" n="0640b15"/><lb ed="R059" n="0027b06"/>隐增过。五不得蓄养人民。是眷属增过。此示外眷 <lb ed="X" n="0640b16"/><lb ed="R059" n="0027b07"/>属。非同意者。六不得蓄奴婢。是难生卑下心增过。 <lb ed="X" n="0640b17"/><lb ed="R059" n="0027b08"/>以向此等人。易生我慢故。七不得蓄畜牲。是养生 <lb ed="X" n="0640b18"/><lb ed="R059" n="0027b09"/>求利增过。八不得一切种植。是多事增过。九不得 <lb ed="X" n="0640b19"/><lb ed="R059" n="0027b10"/>畜诸财宝。是积聚增过。十皆当远離如避火坑。是 <lb ed="X" n="0640b20"/><lb ed="R059" n="0027b11"/>不觉增过。十一不得斩伐草木垦土掘地。是不顺 <lb ed="X" n="0640b21"/><lb ed="R059" n="0027b12"/>威仪及损众生增过。此十一种增过事。修行菩萨 <lb ed="X" n="0640b22"/><lb ed="R059" n="0027b13"/>宜速远離。不应亲近。或有为众许开者。具如律说。 <lb ed="X" n="0640b23"/><lb ed="R059" n="0027b14"/>大须精审也。第二文中。先总遮五事。次明三处波 <lb ed="X" n="0640b24"/><lb ed="R059" n="0027b15"/>罗提木叉。先五事者。一不得合和汤药。二占相吉 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0640c" n="0640c"/> <lb ed="X" n="0640c01"/><lb ed="R059" n="0027b16"/>凶。三仰观星宿。四推步盈虚。五历数算计。凡此皆 <lb ed="X" n="0640c02"/><lb ed="R059" n="0027b17"/>属邪心求利。不达正因缘法。故遮止也。次身处波 <lb ed="X" n="0640c03"/><lb ed="R059" n="0027b18"/>罗提木叉。有五句。一节身。对治他求放逸障。二时 <lb ed="X" n="0640c04"/><lb ed="R059" n="0028a01"/>食。对治内资无厌足障。三淸净自活。对治共相追 <lb ed="X" n="0640c05"/><lb ed="R059" n="0028a02"/>求障。四不得参与世事。是自性止多事。五不得通 <lb ed="X" n="0640c06"/><lb ed="R059" n="0028a03"/>致使命。是自性尊重不作轻贱事。次口处波罗提 <lb ed="X" n="0640c07"/><lb ed="R059" n="0028a04"/>木叉。有二种邪语不应作。一者依邪法语。谓邪術 <lb ed="X" n="0640c08"/><lb ed="R059" n="0028a05"/>恼众生语。及依邪药作世辩不正语。即咒術仙药 <lb ed="X" n="0640c09"/><lb ed="R059" n="0028a06"/>是也。二者依邪人语。谓与族姓同好。多作鄙亵语。 <lb ed="X" n="0640c10"/><lb ed="R059" n="0028a07"/>及亲近族姓。多作我慢语。即结好贵人亲厚亵慢 <lb ed="X" n="0640c11"/><lb ed="R059" n="0028a08"/>是也。次意处波罗提木叉。有六句。一当自端心。对 <lb ed="X" n="0640c12"/><lb ed="R059" n="0028a09"/>治多见他过障。不犯自净心故。二正念求度。对治 <lb ed="X" n="0640c13"/><lb ed="R059" n="0028a10"/>邪思惟障。能自度下地故。三不得包藏瑕疵。不汚 <lb ed="X" n="0640c14"/><lb ed="R059" n="0028a11"/>净戒。不受持心垢故。四不得显异惑众。远離无缘 <lb ed="X" n="0640c15"/><lb ed="R059" n="0028a12"/>显<anchor xml:id="nkr_note_add_0640c1501" n="0640c1501"/><anchor xml:id="beg0640c1501" n="0640c1501"/>己<anchor xml:id="end0640c1501"/>勝行。令他不正解故。五于四供养知量知足。 <lb ed="X" n="0640c16"/><lb ed="R059" n="0028a13"/>对治于受用众具中无限无厌足障。若入三昧分 <lb ed="X" n="0640c17"/><lb ed="R059" n="0028a14"/>则知量。若入道分。则知足故。四供养谓饮食。衣服。 <lb ed="X" n="0640c18"/><lb ed="R059" n="0028a15"/>卧具。医药也。六趣得供事不应蓄积。远離贪覆心 <lb ed="X" n="0640c19"/><lb ed="R059" n="0028a16"/>贮积众具故。以上方便远離凡夫及外道过。则令 <lb ed="X" n="0640c20"/><lb ed="R059" n="0028a17"/>戒身淸净。堪绍<persName>如来</persName>净法身也。</p><p xml:id="pX37p0640c2013" cb:place="inline">△三明戒能生诸 <lb ed="X" n="0640c21"/><lb ed="R059" n="0028a18"/>功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640c22"/><lb ed="R059" n="0028b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0640c2201">此则略说持戒之相。戒是正顺解脱之本。故名波罗 <lb ed="X" n="0640c23"/><lb ed="R059" n="0028b02"/>提木叉。因依此戒。得生诸禅定及灭苦智慧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640c24"/><lb ed="R059" n="0028b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0640c2401">戒体唯一。所谓无作。戒相至多。所谓五篇七聚。今 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0641a" n="0641a"/> <lb ed="X" n="0641a01"/><lb ed="R059" n="0028b04"/>擧恒情最易犯者言之。故名略说。由此戒故。能度 <lb ed="X" n="0641a02"/><lb ed="R059" n="0028b05"/>身口意恶彼岸。成就三业解脱。是故行人若欲正 <lb ed="X" n="0641a03"/><lb ed="R059" n="0028b06"/>顺解脱。必以此戒为本。因戒生定。因定发慧。定慧 <lb ed="X" n="0641a04"/><lb ed="R059" n="0028b07"/>无不从戒生也。</p><p xml:id="pX37p0641a0407" cb:place="inline">△四说劝修戒利益。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641a05"/><lb ed="R059" n="0028b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0641a0501">是故比丘。当持净戒。勿令毁缺。若人能持净戒。是则 <lb ed="X" n="0641a06"/><lb ed="R059" n="0028b09"/>能有善法。若无净戒。诸善功德皆不得生。是以当知。 <lb ed="X" n="0641a07"/><lb ed="R059" n="0028b10"/>戒为第一安稳功德住处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641a08"/><lb ed="R059" n="0028b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0641a0801">是中凡有五劝。一当持净戒。是劝不失自体。二勿 <lb ed="X" n="0641a09"/><lb ed="R059" n="0028b12"/>令毁缺。是劝不捨方便。三能有善法。是劝常集功 <lb ed="X" n="0641a10"/><lb ed="R059" n="0028b13"/>德。四若无净戒等。是劝知多过恶。五安稳功德住 <lb ed="X" n="0641a11"/><lb ed="R059" n="0028b14"/>处。是劝住安稳处。勿住不安稳处也。初对治邪业 <lb ed="X" n="0641a12"/><lb ed="R059" n="0028b15"/>法要竟。</p><p xml:id="pX37p0641a1204" cb:place="inline">△二对治止苦法要三。初根欲放逸苦对 <lb ed="X" n="0641a13"/><lb ed="R059" n="0028b16"/>治。二多食苦对治。三懈怠睡眠苦对治。初中二。初 <lb ed="X" n="0641a14"/><lb ed="R059" n="0028b17"/>根放逸苦对治。二欲放逸苦对治。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641a15"/><lb ed="R059" n="0028b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0641a1501">汝等比丘。<anchor xml:id="nkr_note_add_0641a1501" n="0641a1501"/><anchor xml:id="beg0641a1501" n="0641a1501"/>已<anchor xml:id="end0641a1501"/>能住戒。当制五根。勿令放逸入于五欲。 <lb ed="X" n="0641a16"/><lb ed="R059" n="0029a01"/>譬如牧牛之人。执杖视之。不令纵逸犯人苗稼。若纵 <lb ed="X" n="0641a17"/><lb ed="R059" n="0029a02"/>五根。非唯五欲。将无涯畔。不可制也。亦如恶马不以 <lb ed="X" n="0641a18"/><lb ed="R059" n="0029a03"/>辔制。将当牵人坠于坑坎。如被劫贼。苦止一世。五根 <lb ed="X" n="0641a19"/><lb ed="R059" n="0029a04"/>贼祸。殃及纍世。为害甚重。不可不愼。是故智者制而 <lb ed="X" n="0641a20"/><lb ed="R059" n="0029a05"/>不随。持之如贼。不令纵逸。假令纵之。皆亦不久见其 <lb ed="X" n="0641a21"/><lb ed="R059" n="0029a06"/>磨灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641a22"/><lb ed="R059" n="0029a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0641a2201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0641a2201" n="0641a2201"/><anchor xml:id="beg0641a2201" n="0641a2201"/>已<anchor xml:id="end0641a2201"/>能住戒。指前根本方便二种言之。以下正明护 <lb ed="X" n="0641a23"/><lb ed="R059" n="0029a08"/>根法要。凡有三喩。初当制五根下。是牧牛喩。先法。 <lb ed="X" n="0641a24"/><lb ed="R059" n="0029a09"/>後喩。五根。谓眼耳鼻舌身。五欲。谓色声香味触。牛 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0641b" n="0641b"/> <lb ed="X" n="0641b01"/><lb ed="R059" n="0029a10"/>喩五根。牧人喩比丘。执杖喩戒念。苗稼喩诸善功 <lb ed="X" n="0641b02"/><lb ed="R059" n="0029a11"/>德。即定慧等法也。次若纵五根下。是恶马喩。亦先 <lb ed="X" n="0641b03"/><lb ed="R059" n="0029a12"/>法。後喩。恶马亦喩五根。辔制亦喩戒念。坑坎喩三 <lb ed="X" n="0641b04"/><lb ed="R059" n="0029a13"/>恶道。盖纵五根。不唯妨善。又必坠恶。故云非唯五 <lb ed="X" n="0641b05"/><lb ed="R059" n="0029a14"/>欲。将无涯畔也。三如被劫贼下。是劫贼喩。先喩。後 <lb ed="X" n="0641b06"/><lb ed="R059" n="0029a15"/>法。殃及纍世。其祸甚于劫贼。倘非制而不随。岂得 <lb ed="X" n="0641b07"/><lb ed="R059" n="0029a16"/>名为智者。又假令纵之。不久磨灭。如刀刃上蜜。不 <lb ed="X" n="0641b08"/><lb ed="R059" n="0029a17"/>足一餐。小儿舐之。徒遭割舌之患耳。</p><p xml:id="pX37p0641b0815" cb:place="inline">△二欲放逸 <lb ed="X" n="0641b09"/><lb ed="R059" n="0029a18"/>苦对治。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641b10"/><lb ed="R059" n="0029b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0641b1001">此五根者。心为其主。是故汝等当好制心。心之可畏。 <lb ed="X" n="0641b11"/><lb ed="R059" n="0029b02"/>甚于毒蛇。恶兽。怨贼。大火越逸。未足喩也。譬如有人。 <lb ed="X" n="0641b12"/><lb ed="R059" n="0029b03"/>手执蜜器。动转轻躁。但观于蜜。不见深坑。譬如狂象 <lb ed="X" n="0641b13"/><lb ed="R059" n="0029b04"/>无钩。猿猴得树。腾跃踔踯。难可禁制。当急挫之。勿令 <lb ed="X" n="0641b14"/><lb ed="R059" n="0029b05"/>放逸。纵此心者丧人善事。制之一处。无事不办。是故 <lb ed="X" n="0641b15"/><lb ed="R059" n="0029b06"/>比丘。当勤精进。折伏汝心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641b16"/><lb ed="R059" n="0029b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0641b1601">五根是色法。顽钝无知。依心而转。故皆以心为主。 <lb ed="X" n="0641b17"/><lb ed="R059" n="0029b08"/>所以欲制五根。莫如制心。言好制心者。应知此心 <lb ed="X" n="0641b18"/><lb ed="R059" n="0029b09"/>有三种三昧相。有三种障法。一者心性差别障。能 <lb ed="X" n="0641b19"/><lb ed="R059" n="0029b10"/>障无二念三昧。二者轻动不调障。能障调柔不动 <lb ed="X" n="0641b20"/><lb ed="R059" n="0029b11"/>三昧。三者失诸功德障。能障起多功德三昧。文中 <lb ed="X" n="0641b21"/><lb ed="R059" n="0029b12"/>心之可畏等。先明心性差别障。贪分烦恼吸<g ref="#CB18018">噬</g>善 <lb ed="X" n="0641b22"/><lb ed="R059" n="0029b13"/>根。过于毒蛇。嗔分烦恼吞害善根。过于恶兽。痴分 <lb ed="X" n="0641b23"/><lb ed="R059" n="0029b14"/>烦恼损灭善根。过于怨贼。等分烦恼焚烧善根。过 <lb ed="X" n="0641b24"/><lb ed="R059" n="0029b15"/>于大火越逸。故云未足喩也。次譬如有人下。明轻 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0641c" n="0641c"/> <lb ed="X" n="0641c01"/><lb ed="R059" n="0029b16"/>动不调障。蜜器喩五根受五尘乐。动转轻躁。喩转 <lb ed="X" n="0641c02"/><lb ed="R059" n="0029b17"/>识随逐诸根。念念不定。但观于蜜。喩六识唯缘现 <lb ed="X" n="0641c03"/><lb ed="R059" n="0029b18"/>世六尘。不见深坑。喩不知未来障碍。障碍有二种。 <lb ed="X" n="0641c04"/><lb ed="R059" n="0030a01"/>一生虚障碍。二修一切行时困苦不能成就障碍。 <lb ed="X" n="0641c05"/><lb ed="R059" n="0030a02"/>狂象无钩。喩心无三昧法所制。猿猴得树。喩心缘 <lb ed="X" n="0641c06"/><lb ed="R059" n="0030a03"/>六尘境生染。故当急挫。令入调柔不动三昧也。次 <lb ed="X" n="0641c07"/><lb ed="R059" n="0030a04"/>纵此心者丧人善事。明失诸功德障。次制之一处 <lb ed="X" n="0641c08"/><lb ed="R059" n="0030a05"/>句。示无二念三昧相。无事不办句。示起多功德三 <lb ed="X" n="0641c09"/><lb ed="R059" n="0030a06"/>昧相。精进折伏汝心句。示调柔不动三昧相。</p><p xml:id="pX37p0641c0918" cb:place="inline">△二 <lb ed="X" n="0641c10"/><lb ed="R059" n="0030a07"/>多食苦对治。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641c11"/><lb ed="R059" n="0030a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0641c1101">汝等比丘。受诸饮食。当如服药。于好于恶。勿生增减。 <lb ed="X" n="0641c12"/><lb ed="R059" n="0030a09"/>趣得支身。以除饥渴。如蜂採花。但取其味。不损色香。 <lb ed="X" n="0641c13"/><lb ed="R059" n="0030a10"/>比丘亦尔。受人供养。趣自除恼。无得多求。壞其善心。 <lb ed="X" n="0641c14"/><lb ed="R059" n="0030a11"/>譬如智者。筹量牛力所堪多少。不令过分以竭其力。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641c15"/><lb ed="R059" n="0030a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0641c1501">多食能障三昧。故以五观治之。一当如服药。是受 <lb ed="X" n="0641c16"/><lb ed="R059" n="0030a13"/>用对治观。二勿生增减。是好恶平等观。三支身除 <lb ed="X" n="0641c17"/><lb ed="R059" n="0030a14"/>饥渴。是究竟对治观。四如蜂採花等。先喩。後法。是 <lb ed="X" n="0641c18"/><lb ed="R059" n="0030a15"/>不损自他观。五譬如智者筹量牛力等。是知量知 <lb ed="X" n="0641c19"/><lb ed="R059" n="0030a16"/>时观也。药以疗病。食以疗饥。苟可疗饥则<anchor xml:id="nkr_note_add_0641c1901" n="0641c1901"/><anchor xml:id="beg0641c1901" n="0641c1901"/>已<anchor xml:id="end0641c1901"/>。奈何 <lb ed="X" n="0641c20"/><lb ed="R059" n="0030a17"/>于好便贪心增啖。于恶便嗔心减受耶。趣者裁取。 <lb ed="X" n="0641c21"/><lb ed="R059" n="0030a18"/>支者支持。蜂喩比丘。华喩供养。味喩借此修道除 <lb ed="X" n="0641c22"/><lb ed="R059" n="0030b01"/>恼。色香喩自他善心。贪食多求。既损自三昧善。亦 <lb ed="X" n="0641c23"/><lb ed="R059" n="0030b02"/>损檀越善心也。牛能负重。然所负过分其力则竭。 <lb ed="X" n="0641c24"/><lb ed="R059" n="0030b03"/>喩比丘虽为人世福田。然贪受多供。则其道自败 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0642a" n="0642a"/> <lb ed="X" n="0642a01"/><lb ed="R059" n="0030b04"/>矣。</p><p xml:id="pX37p0642a0102" cb:place="inline">△三懈怠睡眠苦对治。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642a02"/><lb ed="R059" n="0030b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0642a0201">汝等比丘。昼则勤心修习善法。勿令失时。初夜後夜。 <lb ed="X" n="0642a03"/><lb ed="R059" n="0030b06"/>亦勿有废。中夜诵经。以自消息。无以睡眠因缘。令一 <lb ed="X" n="0642a04"/><lb ed="R059" n="0030b07"/>生空过无所得也。当念无常之火。烧诸世间。早求自 <lb ed="X" n="0642a05"/><lb ed="R059" n="0030b08"/>度。勿睡眠也。诸烦恼贼。常伺杀人。甚于怨家。安可睡 <lb ed="X" n="0642a06"/><lb ed="R059" n="0030b09"/>眠。不自警寤。烦恼毒蛇睡在汝心。譬如黑蚖在汝室 <lb ed="X" n="0642a07"/><lb ed="R059" n="0030b10"/>睡。当以持戒之钩早幷除之。睡蛇既出。乃可安眠。不 <lb ed="X" n="0642a08"/><lb ed="R059" n="0030b11"/>出而眠。是无惭人。惭耻之服。于诸莊严最为第一。惭 <lb ed="X" n="0642a09"/><lb ed="R059" n="0030b12"/>如铁钩。能制人非法。是故常当惭耻。无得暂替。若離 <lb ed="X" n="0642a10"/><lb ed="R059" n="0030b13"/>惭耻。则失诸功德。有愧之人。则有善法。若无愧者。与 <lb ed="X" n="0642a11"/><lb ed="R059" n="0030b14"/>诸禽兽无相异也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642a12"/><lb ed="R059" n="0030b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0642a1201">心懒惰故懈怠。身闷重故睡眠。此二相<anchor xml:id="nkr_note_add_0642a1201" n="0642a1201"/><anchor xml:id="beg0642a1201" n="0642a1201"/>顺<anchor xml:id="end0642a1201"/>。共成一 <lb ed="X" n="0642a13"/><lb ed="R059" n="0030b16"/>苦。障于定慧。令不得生。然此睡眠。从三事起。一从 <lb ed="X" n="0642a14"/><lb ed="R059" n="0030b17"/>食起。二从时节起。三从心起。经中勤修善法勿令 <lb ed="X" n="0642a15"/><lb ed="R059" n="0030b18"/>失时。是对治从食所起睡眠。初夜後夜亦勿有废 <lb ed="X" n="0642a16"/><lb ed="R059" n="0031a01"/>等是对治从时所起睡眠。当念无常之火以下。皆 <lb ed="X" n="0642a17"/><lb ed="R059" n="0031a02"/>对治从心所起睡眠。复有二意。初从当念无常至 <lb ed="X" n="0642a18"/><lb ed="R059" n="0031a03"/>不自警寤。是观察对治。二从烦恼毒蛇至无相异 <lb ed="X" n="0642a19"/><lb ed="R059" n="0031a04"/>也。是净戒对治。初观察对治中。无常有二。一者一 <lb ed="X" n="0642a20"/><lb ed="R059" n="0031a05"/>期生灭。为粗。二者念念生灭。为细。世间亦二。一者 <lb ed="X" n="0642a21"/><lb ed="R059" n="0031a06"/>三界依报。是器世间。二者六道正报。是众生世间。 <lb ed="X" n="0642a22"/><lb ed="R059" n="0031a07"/>依正皆归磨灭。无可停留。故如火烧。且爱见二种 <lb ed="X" n="0642a23"/><lb ed="R059" n="0031a08"/>烦恼。约三界九地。则见有八十八使。爱有八十一 <lb ed="X" n="0642a24"/><lb ed="R059" n="0031a09"/>品。无不足以伤法身。戕慧命。故尤甚于怨家。如此 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0642b" n="0642b"/> <lb ed="X" n="0642b01"/><lb ed="R059" n="0031a10"/>观察警寤。名观察对治也。次净戒对治中。谓烦恼 <lb ed="X" n="0642b02"/><lb ed="R059" n="0031a11"/>虽不现行时。亦未尝不眠伏在汝藏识心中。而此 <lb ed="X" n="0642b03"/><lb ed="R059" n="0031a12"/>烦恼毒害可畏。犹如黑蚖。不起则<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b0301" n="0642b0301"/><anchor xml:id="beg0642b0301" n="0642b0301"/>已<anchor xml:id="end0642b0301"/>。起必杀人法 <lb ed="X" n="0642b04"/><lb ed="R059" n="0031a13"/>身慧命。自非持戒之钩。何能幷除。言戒钩者。木叉 <lb ed="X" n="0642b05"/><lb ed="R059" n="0031a14"/>戒。能防身口。定共戒。能伏心惑。道共戒。能断心惑。 <lb ed="X" n="0642b06"/><lb ed="R059" n="0031a15"/>具此三戒。永灭八识田中烦恼种子。名为睡蛇既 <lb ed="X" n="0642b07"/><lb ed="R059" n="0031a16"/>出。从此所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b0701" n="0642b0701"/><anchor xml:id="beg0642b0701" n="0642b0701"/>已<anchor xml:id="end0642b0701"/>办。不受後有。名为乃可安眠。是故 <lb ed="X" n="0642b08"/><lb ed="R059" n="0031a17"/>阿罗汉断心眠<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b0801" n="0642b0801"/><anchor xml:id="beg0642b0801" n="0642b0801"/>已<anchor xml:id="end0642b0801"/>。不断食起时节起眠。以彼眠不 <lb ed="X" n="0642b09"/><lb ed="R059" n="0031a18"/>为盖故。今若烦恼种子未断而辄安眠。则不知尊 <lb ed="X" n="0642b10"/><lb ed="R059" n="0031b01"/>重<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b1001" n="0642b1001"/><anchor xml:id="beg0642b1001" n="0642b1001"/>己<anchor xml:id="end0642b1001"/>灵。名为无惭。不知羞<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b1002" n="0642b1002"/><anchor xml:id="beg0642b1002" n="0642b1002"/>己<anchor xml:id="end0642b1002"/>过恶。名为无愧。又不 <lb ed="X" n="0642b11"/><lb ed="R059" n="0031b02"/>希圣贤。名为无惭。不耻卑下。名为无愧。惭愧二善 <lb ed="X" n="0642b12"/><lb ed="R059" n="0031b03"/>心所。起必同时。人之所以异于禽兽。正在此耳。可 <lb ed="X" n="0642b13"/><lb ed="R059" n="0031b04"/>弗勉乎。二对治止苦法要竟。</p><p xml:id="pX37p0642b1312" cb:place="inline">△三对治灭烦恼法 <lb ed="X" n="0642b14"/><lb ed="R059" n="0031b05"/>要三。初嗔恚烦恼障对治。二贡高烦恼障对治。三 <lb ed="X" n="0642b15"/><lb ed="R059" n="0031b06"/>谄曲烦恼障对治。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642b16"/><lb ed="R059" n="0031b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0642b1601">汝等比丘。若有人来节节肢解。当自摄心。勿令嗔恨。 <lb ed="X" n="0642b17"/><lb ed="R059" n="0031b08"/>亦当护口。勿出恶言。若纵恚心。则自妨道。失功德利。 <lb ed="X" n="0642b18"/><lb ed="R059" n="0031b09"/>忍之为德。持戒苦行所不能及。能行忍者。乃可名为 <lb ed="X" n="0642b19"/><lb ed="R059" n="0031b10"/>有力大人。若其不能欢喜忍受恶骂之毒如饮甘露 <lb ed="X" n="0642b20"/><lb ed="R059" n="0031b11"/>者。不名入道智慧人也。所以者何。嗔恚之害。则破诸 <lb ed="X" n="0642b21"/><lb ed="R059" n="0031b12"/>善法。壞好名闻。今世後世。人不喜见。当知嗔心。甚于 <lb ed="X" n="0642b22"/><lb ed="R059" n="0031b13"/>猛火。常当防护。勿令得入。劫功德贼。无过嗔恚。白衣 <lb ed="X" n="0642b23"/><lb ed="R059" n="0031b14"/>受欲。非行道人。无法自制。嗔犹可恕。出家行道无欲 <lb ed="X" n="0642b24"/><lb ed="R059" n="0031b15"/>之人。而怀嗔恚。甚不可也。譬如淸冷雲中。霹<g ref="#CB15439">雳</g>起火。 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0642c" n="0642c"/> <lb ed="X" n="0642c01"/><lb ed="R059" n="0031b16"/>非所应也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642c02"/><lb ed="R059" n="0031b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0642c0201">文有六节。初若有人来节节肢解。是擧所忍之境。 <lb ed="X" n="0642c03"/><lb ed="R059" n="0031b18"/>以重况轻。肢解尙在所忍。馀诸逆境。何足介怀。次 <lb ed="X" n="0642c04"/><lb ed="R059" n="0032a01"/>当自摄心等。正示堪忍之相。勿令嗔恨。则身意淸 <lb ed="X" n="0642c05"/><lb ed="R059" n="0032a02"/>净。勿出恶言。则口业淸净也。三若纵恚心等。明不 <lb ed="X" n="0642c06"/><lb ed="R059" n="0032a03"/>忍之失。自妨道者。不能自利。失功德利者。不能利 <lb ed="X" n="0642c07"/><lb ed="R059" n="0032a04"/>他。恚心一起。二利俱丧。甚明其不可纵也。四忍之 <lb ed="X" n="0642c08"/><lb ed="R059" n="0032a05"/>为德等。深歎勝力以劝修行。盖持戒者。未必能忍 <lb ed="X" n="0642c09"/><lb ed="R059" n="0032a06"/>辱。忍辱者。决无不持戒。所以六度之中。戒居第二。 <lb ed="X" n="0642c10"/><lb ed="R059" n="0032a07"/>忍居第三。以前不兼後。後必具前故也。以我心而 <lb ed="X" n="0642c11"/><lb ed="R059" n="0032a08"/>持戒。则报仅在人天。以无我而行忍。便成出世大 <lb ed="X" n="0642c12"/><lb ed="R059" n="0032a09"/>道。犯而不挍。譬如海阔天空。一任鸢飞鱼跃。故名 <lb ed="X" n="0642c13"/><lb ed="R059" n="0032a10"/>有力大人。五若其不能等。重明不忍之过以诫行 <lb ed="X" n="0642c14"/><lb ed="R059" n="0032a11"/>人。甘露。是不死之药。因他恶骂。成我忍力。如猪揩 <lb ed="X" n="0642c15"/><lb ed="R059" n="0032a12"/>金山。金则愈光。石磨良剑。剑则愈利。所以歌利调 <lb ed="X" n="0642c16"/><lb ed="R059" n="0032a13"/>达。皆是释迦真善知识。设不于恶骂作甘露想。不 <lb ed="X" n="0642c17"/><lb ed="R059" n="0032a14"/>能欢喜忍受。便是愚痴。未闻道故。况一念嗔心起 <lb ed="X" n="0642c18"/><lb ed="R059" n="0032a15"/>百万障门开。破诸善法。何能自利。壞好名闻。何能 <lb ed="X" n="0642c19"/><lb ed="R059" n="0032a16"/>利他。今世无二利之因。後世无二利之果。谁当喜 <lb ed="X" n="0642c20"/><lb ed="R059" n="0032a17"/>见之者。所以欲护自利善法。当防嗔火。欲护利他 <lb ed="X" n="0642c21"/><lb ed="R059" n="0032a18"/>功德。当防嗔贼也。六白衣受欲等。结况不应。从人 <lb ed="X" n="0642c22"/><lb ed="R059" n="0032b01"/>至六欲天未入道者。皆名白衣。彼有二过。一者受 <lb ed="X" n="0642c23"/><lb ed="R059" n="0032b02"/>欲。欲与嗔相为表裡。二不行道。无善法以制心。故 <lb ed="X" n="0642c24"/><lb ed="R059" n="0032b03"/>嗔犹可恕。所谓俗人造罪是其分内。不足深责也。 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0643a" n="0643a"/> <lb ed="X" n="0643a01"/><lb ed="R059" n="0032b04"/>出家行道无欲。如淸冷雲。岂容怀嗔恚心。如起霹 <lb ed="X" n="0643a02"/><lb ed="R059" n="0032b05"/><g ref="#CB15439">雳</g>火耶。</p><p xml:id="pX37p0643a0204" cb:place="inline">△二贡高烦恼障对治。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643a03"/><lb ed="R059" n="0032b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0643a0301">汝等比丘。当自摩头。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643a0301" n="0643a0301"/><anchor xml:id="beg0643a0301" n="0643a0301"/>已<anchor xml:id="end0643a0301"/>捨饰好。著壞色衣。执持应器。 <lb ed="X" n="0643a04"/><lb ed="R059" n="0032b07"/>以乞自活。自见如是。若起憍慢。当疾灭之。增长憍慢。 <lb ed="X" n="0643a05"/><lb ed="R059" n="0032b08"/>尙非世俗白衣所宜。何况出家入道之人。为解脱故。 <lb ed="X" n="0643a06"/><lb ed="R059" n="0032b09"/>自降其身而行乞耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643a07"/><lb ed="R059" n="0032b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0643a0701">文有二节。初汝等比丘下。正设对治。二增长憍慢 <lb ed="X" n="0643a08"/><lb ed="R059" n="0032b11"/>下。挍量不应。初中有五句对冶。一当自摩头。则无 <lb ed="X" n="0643a09"/><lb ed="R059" n="0032b12"/>冠冕以严首。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0643a0901" n="0643a0901"/><anchor xml:id="beg0643a0901" n="0643a0901"/>已<anchor xml:id="end0643a0901"/>捨饰好。则无剑佩以饰身。三著 <lb ed="X" n="0643a10"/><lb ed="R059" n="0032b13"/>壞色衣。则无五彩以焕服。四执持应器。则无僮仆 <lb ed="X" n="0643a11"/><lb ed="R059" n="0032b14"/>以供役。五以乞自活。则无帑藏以积财。故应用智 <lb ed="X" n="0643a12"/><lb ed="R059" n="0032b15"/>慧常自观察。设起憍慢。便应疾疾灭除之也。壞色 <lb ed="X" n="0643a13"/><lb ed="R059" n="0032b16"/>衣。即三种袈裟。及一切下裙座具等。皆用靑黑木 <lb ed="X" n="0643a14"/><lb ed="R059" n="0032b17"/>兰三种壞色。应器。即钵多罗。体色量三。皆悉应法。 <lb ed="X" n="0643a15"/><lb ed="R059" n="0032b18"/>体唯瓦铁二物。色则熏如鸠鸽。量乃随腹大小也。 <lb ed="X" n="0643a16"/><lb ed="R059" n="0033a01"/>次文擧白衣挍量。白衣尙不宜憍慢。况求解脱者 <lb ed="X" n="0643a17"/><lb ed="R059" n="0033a02"/>耶。</p><p xml:id="pX37p0643a1702" cb:place="inline">△三谄曲烦恼障对治。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643a18"/><lb ed="R059" n="0033a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0643a1801">汝等比丘。谄曲之心。与道相违。是故宜应质直其心。 <lb ed="X" n="0643a19"/><lb ed="R059" n="0033a04"/>当知谄曲但为欺诳。入道之人。则无是处。是故汝等 <lb ed="X" n="0643a20"/><lb ed="R059" n="0033a05"/>宜当端心。以质直为本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643a21"/><lb ed="R059" n="0033a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0643a2101">逢迎希合之言。名谄。随境逶迤之念。名曲。谄则不 <lb ed="X" n="0643a22"/><lb ed="R059" n="0033a07"/>质。曲则不直。只为自欺诳。亦欺诳他人。决非入道 <lb ed="X" n="0643a23"/><lb ed="R059" n="0033a08"/>者所有也。直心是道场。心言直故。永无诸委曲相。 <lb ed="X" n="0643a24"/><lb ed="R059" n="0033a09"/>设非正念真如。岂得名端心哉。初明共世间法要 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0643b" n="0643b"/> <lb ed="X" n="0643b01"/><lb ed="R059" n="0033a10"/>竟。</p><p xml:id="pX37p0643b0102" cb:place="inline">△二明不共世间法要。谓成就出世间大人功 <lb ed="X" n="0643b02"/><lb ed="R059" n="0033a11"/>德也。文分为八。初无求功德。二知足功德。三远離 <lb ed="X" n="0643b03"/><lb ed="R059" n="0033a12"/>功德。四不疲倦功德。五不忘念功德。六禅定功德。 <lb ed="X" n="0643b04"/><lb ed="R059" n="0033a13"/>七智慧功德。八毕竟功德。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643b05"/><lb ed="R059" n="0033a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0643b0501">汝等比丘。当知多欲之人。多求利故。苦恼亦多。少欲 <lb ed="X" n="0643b06"/><lb ed="R059" n="0033a15"/>之人。无求无欲。则无此患。直尔少欲尙宜修习。何况 <lb ed="X" n="0643b07"/><lb ed="R059" n="0033a16"/>少欲能生诸功德。少欲之人。则无谄曲以求人意。亦 <lb ed="X" n="0643b08"/><lb ed="R059" n="0033a17"/>复不为诸根所牵。行少欲者。心则坦然无所忧畏。触 <lb ed="X" n="0643b09"/><lb ed="R059" n="0033a18"/>事有馀。常无不足。有少欲者。则有涅槃。是名少欲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643b10"/><lb ed="R059" n="0033b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0643b1001">文有五种所知觉相。一知觉障相。谓多欲是烦恼 <lb ed="X" n="0643b11"/><lb ed="R059" n="0033b02"/>障。多求是业障。苦恼亦多是报障也。二知觉治相。 <lb ed="X" n="0643b12"/><lb ed="R059" n="0033b03"/>谓无求无欲则无此患也。三知觉因果集起相。谓 <lb ed="X" n="0643b13"/><lb ed="R059" n="0033b04"/>少欲无患。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b1301" n="0643b1301"/><anchor xml:id="beg0643b1301" n="0643b1301"/>已<anchor xml:id="end0643b1301"/>应修习。况能生诸功德。成就无量圣 <lb ed="X" n="0643b14"/><lb ed="R059" n="0033b05"/>善法耶。四知觉无诸障毕竟相。谓无谄曲。是无惑 <lb ed="X" n="0643b15"/><lb ed="R059" n="0033b06"/>障。无求人意。是无业障。不为诸根所牵。是无苦障。 <lb ed="X" n="0643b16"/><lb ed="R059" n="0033b07"/>盖眼根牵人受色。乃至身根牵人受触。令人不得 <lb ed="X" n="0643b17"/><lb ed="R059" n="0033b08"/>自在。是大苦故。五知觉果成就相。谓心则坦然故 <lb ed="X" n="0643b18"/><lb ed="R059" n="0033b09"/>法身成就。无所忧畏。是般若成就。触事有馀常无 <lb ed="X" n="0643b19"/><lb ed="R059" n="0033b10"/>不足。是解脱成就。三德具足。名大涅槃。是知少欲 <lb ed="X" n="0643b20"/><lb ed="R059" n="0033b11"/>为因。涅槃为果也。</p><p xml:id="pX37p0643b2008" cb:place="inline">△二知足功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643b21"/><lb ed="R059" n="0033b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0643b2101">汝等比丘。若欲脱诸苦恼。当观知足。知足之法。即是 <lb ed="X" n="0643b22"/><lb ed="R059" n="0033b13"/>富乐安稳之处。知足之人。虽卧地上。犹为安乐。不知 <lb ed="X" n="0643b23"/><lb ed="R059" n="0033b14"/>足者。虽处天堂。亦不称意。不知足者。虽富而贫。知足 <lb ed="X" n="0643b24"/><lb ed="R059" n="0033b15"/>之人。虽贫而富。不知足者。常为五欲所牵。为知足者 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0643c" n="0643c"/> <lb ed="X" n="0643c01"/><lb ed="R059" n="0033b16"/>之所怜愍。是名知足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643c02"/><lb ed="R059" n="0033b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0643c0201">前无求功德。是远離他境界事。今知足功德。是于 <lb ed="X" n="0643c03"/><lb ed="R059" n="0033b18"/>自事中远離也。文中欲脱苦恼。是对治苦因果。富 <lb ed="X" n="0643c04"/><lb ed="R059" n="0034a01"/>乐安稳。是复说淸净因果。次地上与天堂对辨。是 <lb ed="X" n="0643c05"/><lb ed="R059" n="0034a02"/>约二处示现差别。又富与贫对辨。是约二事示现 <lb ed="X" n="0643c06"/><lb ed="R059" n="0034a03"/>差别。又欲牵与怜愍对辨。是约二法无自利有自 <lb ed="X" n="0643c07"/><lb ed="R059" n="0034a04"/>他利示现差别。一则常为五欲所牵。是无自利。一 <lb ed="X" n="0643c08"/><lb ed="R059" n="0034a05"/>则五欲不牵。是有自利。又能怜愍不知足者。是有 <lb ed="X" n="0643c09"/><lb ed="R059" n="0034a06"/>利他也。</p><p xml:id="pX37p0643c0904" cb:place="inline">△三远離功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643c10"/><lb ed="R059" n="0034a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0643c1001">汝等比丘。欲求寂静无为安乐。当離愦闹。独处闲居。 <lb ed="X" n="0643c11"/><lb ed="R059" n="0034a08"/>静处之人。帝释诸天所共敬重。是故当捨<anchor xml:id="nkr_note_add_0643c1101" n="0643c1101"/><anchor xml:id="beg0643c1101" n="0643c1101"/>己<anchor xml:id="end0643c1101"/>众他众。 <lb ed="X" n="0643c12"/><lb ed="R059" n="0034a09"/>空闲独处。思灭苦本。若乐众者。则受众恼。譬如大树。 <lb ed="X" n="0643c13"/><lb ed="R059" n="0034a10"/>众鸟集之。则有枯折之患。世间缚著。没于众苦。譬如 <lb ed="X" n="0643c14"/><lb ed="R059" n="0034a11"/>老象溺泥。不能自出。是名远離。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643c15"/><lb ed="R059" n="0034a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0643c1501">文有三门摄義。一自性远離门。体出故。示现四种 <lb ed="X" n="0643c16"/><lb ed="R059" n="0034a13"/>对治。谓寂静无为安乐。对治我相执著障。寂静。即 <lb ed="X" n="0643c17"/><lb ed="R059" n="0034a14"/>法无我空。无为。即无相空。安乐。即无取捨愿空也。 <lb ed="X" n="0643c18"/><lb ed="R059" n="0034a15"/>当離愦闹。对治我所障。五阴乱起。无有次第。名愦 <lb ed="X" n="0643c19"/><lb ed="R059" n="0034a16"/>闹也。独处闲居。对治彼二无相障。谓我及我所。本 <lb ed="X" n="0643c20"/><lb ed="R059" n="0034a17"/>自无相。今修三三昧。显无相理。彼障随灭也。帝释 <lb ed="X" n="0643c21"/><lb ed="R059" n="0034a18"/>诸天所共敬重。对治无为首功德障。静处是可重 <lb ed="X" n="0643c22"/><lb ed="R059" n="0034b01"/>法。于诸善法最为首故也。二修习远離门。方便出 <lb ed="X" n="0643c23"/><lb ed="R059" n="0034b02"/>故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643c2301" n="0643c2301"/><anchor xml:id="beg0643c2301" n="0643c2301"/>己<anchor xml:id="end0643c2301"/>众。谓五阴心心所法。他众。谓师徒同学。空闲 <lb ed="X" n="0643c24"/><lb ed="R059" n="0034b03"/>独处。如法而住。是方便慧成就。思灭苦本。远離起 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0644a" n="0644a"/> <lb ed="X" n="0644a01"/><lb ed="R059" n="0034b04"/>因。是善择智成就也。三受用诸见门。常缚故。谓乐 <lb ed="X" n="0644a02"/><lb ed="R059" n="0034b05"/>众者。则受众恼。大树。喩第六识。众鸟。喩诸心所法。 <lb ed="X" n="0644a03"/><lb ed="R059" n="0034b06"/>此约<anchor xml:id="nkr_note_add_0644a0301" n="0644a0301"/><anchor xml:id="beg0644a0301" n="0644a0301"/>己<anchor xml:id="end0644a0301"/>众言之。大树喩比丘。众乌喩同学弟子等。 <lb ed="X" n="0644a04"/><lb ed="R059" n="0034b07"/>此约他众言之。从此诸见集生。喩招枯折之患。又 <lb ed="X" n="0644a05"/><lb ed="R059" n="0034b08"/>因见成业。因业招苦。故喩如老象溺泥。不能自出。 <lb ed="X" n="0644a06"/><lb ed="R059" n="0034b09"/>老。譬观智衰微。即是惑障。象身重大。譬缚著情厚。 <lb ed="X" n="0644a07"/><lb ed="R059" n="0034b10"/>即是业障。溺泥。譬没于众苦。即是报障。一不远離。 <lb ed="X" n="0644a08"/><lb ed="R059" n="0034b11"/>三障恒缚。奈何不深思出要乎。</p><p xml:id="pX37p0644a0813" cb:place="inline">△四不疲倦功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644a09"/><lb ed="R059" n="0034b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0644a0901">汝等比丘。若勤精进。则事无难者。是故汝等当勤精 <lb ed="X" n="0644a10"/><lb ed="R059" n="0034b13"/>进。譬如小水长流。则能穿石。若行者之心数数懈废。 <lb ed="X" n="0644a11"/><lb ed="R059" n="0034b14"/>譬如钻火。未热而息。虽欲得火。火难可得。是名精进。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644a12"/><lb ed="R059" n="0034b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0644a1201">勤则不惰。精则不杂。进则不退。所以三乘圣果。剋 <lb ed="X" n="0644a13"/><lb ed="R059" n="0034b16"/>获无难。不同外道无益苦行也。次以小流穿石。喩 <lb ed="X" n="0644a14"/><lb ed="R059" n="0034b17"/>恒不休息之功。钻火数息。喩懈怠失念之过。如文 <lb ed="X" n="0644a15"/><lb ed="R059" n="0034b18"/>可知。</p><p xml:id="pX37p0644a1503" cb:place="inline">△五不忘念功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644a16"/><lb ed="R059" n="0035a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0644a1601">汝等比丘。求善知识。求善护助。无如不忘念。若有不 <lb ed="X" n="0644a17"/><lb ed="R059" n="0035a02"/>忘念者。诸烦恼贼则不能入。是故汝等。常当摄念在 <lb ed="X" n="0644a18"/><lb ed="R059" n="0035a03"/>心。若失念者。则失诸功德。若念力坚强。虽入五欲贼 <lb ed="X" n="0644a19"/><lb ed="R059" n="0035a04"/>中。不为所害。譬如著铠入阵。则无所畏。是名不忘念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644a20"/><lb ed="R059" n="0035a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0644a2001">此不忘念。是一切行上首。言一切行者。略说三种。 <lb ed="X" n="0644a21"/><lb ed="R059" n="0035a06"/>一闻法行。即求善知识。二内善思惟行。即求善护。 <lb ed="X" n="0644a22"/><lb ed="R059" n="0035a07"/>三如法修行。即求善助。此三行亦名三慧。慧以照 <lb ed="X" n="0644a23"/><lb ed="R059" n="0035a08"/>了为義。行以进趣为義。照了进趣。悉由不忘念也。 <lb ed="X" n="0644a24"/><lb ed="R059" n="0035a09"/>无闻行。如覆器不能受水。无思行。如漏器虽受而 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0644b" n="0644b"/> <lb ed="X" n="0644b01"/><lb ed="R059" n="0035a10"/>失。无修行。如秽器虽不漏失。秽不可用。今有不忘 <lb ed="X" n="0644b02"/><lb ed="R059" n="0035a11"/>念。则有三行。有三行者。能破无始烦恼怨贼。是故 <lb ed="X" n="0644b03"/><lb ed="R059" n="0035a12"/>常当摄念在心。即著坚铠入阵。则不被贼害而能 <lb ed="X" n="0644b04"/><lb ed="R059" n="0035a13"/>杀贼矣。</p><p xml:id="pX37p0644b0404" cb:place="inline">△六禅定功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644b05"/><lb ed="R059" n="0035a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0644b0501">汝等比丘。若摄心者。心则在定。心在定故。能知世间 <lb ed="X" n="0644b06"/><lb ed="R059" n="0035a15"/>生灭法相。是故汝等。常当精勤修习诸定。若得定者。 <lb ed="X" n="0644b07"/><lb ed="R059" n="0035a16"/>心则不散。譬如惜水之家。善治堤塘。行者亦尔。为智 <lb ed="X" n="0644b08"/><lb ed="R059" n="0035a17"/>慧水故。善修禅定令不漏失。是名为定。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644b09"/><lb ed="R059" n="0035a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0644b0901">摄心。谓善巧方便诃弃下地心行。便能次第证入 <lb ed="X" n="0644b10"/><lb ed="R059" n="0035b01"/>诸禅。乃至出生种种三昧也。心既在定。则如杲日 <lb ed="X" n="0644b11"/><lb ed="R059" n="0035b02"/>当空。明照万象。故即能知世间生灭法相。言精勤 <lb ed="X" n="0644b12"/><lb ed="R059" n="0035b03"/>者。对治三种懈怠。一精勤修习节量食卧。调出入 <lb ed="X" n="0644b13"/><lb ed="R059" n="0035b04"/>息。对治不安稳懈怠。二精勤修习觉知诸定有通 <lb ed="X" n="0644b14"/><lb ed="R059" n="0035b05"/>慧功德。能尽苦源。及能成就大稀有事。对治无味 <lb ed="X" n="0644b15"/><lb ed="R059" n="0035b06"/>懈怠。三精勤修习观察生老病死苦。及四恶趣苦。 <lb ed="X" n="0644b16"/><lb ed="R059" n="0035b07"/>我未能離。对治不知恐怖懈怠。由修习此三对治 <lb ed="X" n="0644b17"/><lb ed="R059" n="0035b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0644b1701" n="0644b1701"/><anchor xml:id="beg0644b1701" n="0644b1701"/>已<anchor xml:id="end0644b1701"/>。心则不散。无所对治。便能发无漏慧。断惑证果 <lb ed="X" n="0644b18"/><lb ed="R059" n="0035b09"/>也。擧喩合法。在文易知。</p><p xml:id="pX37p0644b1810" cb:place="inline">△七智慧功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644b19"/><lb ed="R059" n="0035b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0644b1901">汝等比丘。若有智慧。则无贪著。常自省察。不令有失。 <lb ed="X" n="0644b20"/><lb ed="R059" n="0035b11"/>是则于我法中能得解脱。若不尔者。既非道人。又非 <lb ed="X" n="0644b21"/><lb ed="R059" n="0035b12"/>白衣。无所名也。实智慧者。则是度老病死海坚牢船 <lb ed="X" n="0644b22"/><lb ed="R059" n="0035b13"/>也。亦是无明黑暗大明灯也。一切病者之良药也。伐 <lb ed="X" n="0644b23"/><lb ed="R059" n="0035b14"/>烦恼树之利斧也。是故汝等当以闻思修慧而自增 <lb ed="X" n="0644b24"/><lb ed="R059" n="0035b15"/>益。若人有智慧之照。虽是肉眼。而是明见人也。是名 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0644c" n="0644c"/> <lb ed="X" n="0644c01"/><lb ed="R059" n="0035b16"/>智慧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644c02"/><lb ed="R059" n="0035b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0644c0201">若有智慧则无贪著。是标实慧離障功德。谓远離 <lb ed="X" n="0644c03"/><lb ed="R059" n="0035b18"/>真实義处障。及世间事处障故。由断迷理无明。故 <lb ed="X" n="0644c04"/><lb ed="R059" n="0036a01"/>六七二。识不贪著第八识之见分以为我法。是名 <lb ed="X" n="0644c05"/><lb ed="R059" n="0036a02"/>远離真实義处障。由断迷事无明。故前六识。不于 <lb ed="X" n="0644c06"/><lb ed="R059" n="0036a03"/>六尘境界而生贪著。是名远離世间事处障也。常 <lb ed="X" n="0644c07"/><lb ed="R059" n="0036a04"/>自省察不令有失。是总勗增益闻思修慧。是则于 <lb ed="X" n="0644c08"/><lb ed="R059" n="0036a05"/>我法中能得解脱。谓由三慧。得证实智慧也。增益 <lb ed="X" n="0644c09"/><lb ed="R059" n="0036a06"/>三慧以证实慧。乃名道人。未曾出家。乃名白衣。今 <lb ed="X" n="0644c10"/><lb ed="R059" n="0036a07"/>既出家。又无四慧。进退咸失。故无所名也。次以四 <lb ed="X" n="0644c11"/><lb ed="R059" n="0036a08"/>喩喩实智慧。见苦谛智。如坚牢船。断集谛智。如大 <lb ed="X" n="0644c12"/><lb ed="R059" n="0036a09"/>明灯。证灭谛智。犹如良药。修道谛智。犹如利斧。然 <lb ed="X" n="0644c13"/><lb ed="R059" n="0036a10"/>实智难证。故必当以闻思修慧而自增益。名字位 <lb ed="X" n="0644c14"/><lb ed="R059" n="0036a11"/>中。闻慧增益。得入停心别总相念。观行位中。思慧 <lb ed="X" n="0644c15"/><lb ed="R059" n="0036a12"/>增益。得入暖顶忍世第一法。相似位中。修慧增益。 <lb ed="X" n="0644c16"/><lb ed="R059" n="0036a13"/>得见四圣谛理。发无漏实慧。证四道果。因中三慧。 <lb ed="X" n="0644c17"/><lb ed="R059" n="0036a14"/>未具天眼。慧解脱人。亦无天眼。然皆四谛分明。不 <lb ed="X" n="0644c18"/><lb ed="R059" n="0036a15"/>堕邪见。则是明见人矣。且约藏教義解如此。通教 <lb ed="X" n="0644c19"/><lb ed="R059" n="0036a16"/>例知。以是三乘共方便故。</p><p xml:id="pX37p0644c1911" cb:place="inline">△八毕竟功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644c20"/><lb ed="R059" n="0036a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0644c2001">汝等比丘。种种戏论。其心则乱。虽复出家。犹未得脱。 <lb ed="X" n="0644c21"/><lb ed="R059" n="0036a18"/>是故比丘当急捨離乱心戏论。若汝欲得寂灭乐者。 <lb ed="X" n="0644c22"/><lb ed="R059" n="0036b01"/>唯当善灭戏论之患。是名不戏论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644c23"/><lb ed="R059" n="0036b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0644c2301">上来七种功德。皆是长养方便功德。此示自性远 <lb ed="X" n="0644c24"/><lb ed="R059" n="0036b03"/>離。非对治法。故名毕竟功德也。真如涅槃。本性淸 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0645a" n="0645a"/> <lb ed="X" n="0645a01"/><lb ed="R059" n="0036b04"/>净。言语道断。心行处灭。本非戏论所行境界。由戏 <lb ed="X" n="0645a02"/><lb ed="R059" n="0036b05"/>论故。违寂灭乐。初果得实智慧。见四圣谛。分别烦 <lb ed="X" n="0645a03"/><lb ed="R059" n="0036b06"/>恼虽<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a0301" n="0645a0301"/><anchor xml:id="beg0645a0301" n="0645a0301"/>已<anchor xml:id="end0645a0301"/>永断。而三界九地八十一品思惑。皆是无 <lb ed="X" n="0645a04"/><lb ed="R059" n="0036b07"/>始名言戏论熏习所成。令心扰乱。不契真常。是故 <lb ed="X" n="0645a05"/><lb ed="R059" n="0036b08"/>当急捨離戏论。乃得涅槃寂灭之乐。言善灭者。即 <lb ed="X" n="0645a06"/><lb ed="R059" n="0036b09"/>以所得四谛实慧。重虑缘真。数数观察。净除业识 <lb ed="X" n="0645a07"/><lb ed="R059" n="0036b10"/>种现。令其究竟不生也。此亦且约三藏義解。若开 <lb ed="X" n="0645a08"/><lb ed="R059" n="0036b11"/>显者。真居事外。仍是戏论。即事恒真。乃非戏论。又 <lb ed="X" n="0645a09"/><lb ed="R059" n="0036b12"/>即空不具。仍是戏论。中道不空。乃非戏论。又離边 <lb ed="X" n="0645a10"/><lb ed="R059" n="0036b13"/>立中。仍是戏论。即边即中。乃非戏论。又对权明实。 <lb ed="X" n="0645a11"/><lb ed="R059" n="0036b14"/>仍带戏论。开权显实。无粗非妙。乃非戏论。又说权 <lb ed="X" n="0645a12"/><lb ed="R059" n="0036b15"/>说实。说本说迹。亦皆戏论。观心若起。本迹俱绝。乃 <lb ed="X" n="0645a13"/><lb ed="R059" n="0036b16"/>非戏论。又唯贵默然。堕绝言见。仍属戏论。知四句 <lb ed="X" n="0645a14"/><lb ed="R059" n="0036b17"/>皆不可说。有因缘故亦可得说。说与不说。性自平 <lb ed="X" n="0645a15"/><lb ed="R059" n="0036b18"/>等。不作二解。不作一解。不作亦一亦二解。不作非 <lb ed="X" n="0645a16"/><lb ed="R059" n="0037a01"/>一非二解。乃非戏论也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a1601" n="0645a1601"/><anchor xml:id="beg0645a1601" n="0645a1601"/>已<anchor xml:id="end0645a1601"/>上正宗分竟。</p> <lb ed="X" n="0645a17"/><lb ed="R059" n="0037a02"/><p xml:id="pX37p0645a1701">△三流通分为四。初劝修流通。二证决流通。三断 <lb ed="X" n="0645a18"/><lb ed="R059" n="0037a03"/>疑流通。四嘱咐流通今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645a19"/><lb ed="R059" n="0037a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0645a1901">汝等比丘。于诸功德。常当一心捨诸放逸。如離怨贼。 <lb ed="X" n="0645a20"/><lb ed="R059" n="0037a05"/>大悲<persName>世尊</persName>所说利益。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a2001" n="0645a2001"/><anchor xml:id="beg0645a2001" n="0645a2001"/>已<anchor xml:id="end0645a2001"/>究竟。汝等但当勤而行之。 <lb ed="X" n="0645a21"/><lb ed="R059" n="0037a06"/>若于山间。若空泽中。若在树下。闲处静室。念所受法。 <lb ed="X" n="0645a22"/><lb ed="R059" n="0037a07"/>勿令忘失。常当自勉。精进修之。无为空死。後致有悔。 <lb ed="X" n="0645a23"/><lb ed="R059" n="0037a08"/>我如良医。知病说药。服与不服。非医咎也。又如善导。 <lb ed="X" n="0645a24"/><lb ed="R059" n="0037a09"/>导人善道。闻之不行。非导过也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0645b" n="0645b"/> <lb ed="X" n="0645b01"/><lb ed="R059" n="0037a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0645b0101">诸功德。指正宗分中共世间法要三种对治功德。 <lb ed="X" n="0645b02"/><lb ed="R059" n="0037a11"/>及不共世间法要八种大人功德也。常当一心者。 <lb ed="X" n="0645b03"/><lb ed="R059" n="0037a12"/>依第一義心而修也。捨诸放逸如離怨贼者。远離 <lb ed="X" n="0645b04"/><lb ed="R059" n="0037a13"/>一心相违行也。所说利益皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0645b0401" n="0645b0401"/><anchor xml:id="beg0645b0401" n="0645b0401"/>已<anchor xml:id="end0645b0401"/>究竟者。无限剂大 <lb ed="X" n="0645b05"/><lb ed="R059" n="0037a14"/>悲于法无遗吝也。此中云何修。谓宜勤而行之也。 <lb ed="X" n="0645b06"/><lb ed="R059" n="0037a15"/>何处修。谓山间空泽树下闲处静室也。何所修。谓 <lb ed="X" n="0645b07"/><lb ed="R059" n="0037a16"/>念所受法也。何故修。谓勿令忘失也。以何方便修。 <lb ed="X" n="0645b08"/><lb ed="R059" n="0037a17"/>谓常当自勉精进修之也。若未入真实。皆名空死。 <lb ed="X" n="0645b09"/><lb ed="R059" n="0037a18"/>若得少为足。後必有悔。悔何及哉。约灭恶拔苦。喩 <lb ed="X" n="0645b10"/><lb ed="R059" n="0037b01"/>如良医。约生善与乐。喩如善导。<persName>佛</persName>不负众生。众生 <lb ed="X" n="0645b11"/><lb ed="R059" n="0037b02"/>多负<persName>佛</persName>耳。可不悲夫。</p><p xml:id="pX37p0645b1109" cb:place="inline">△二证决流通。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645b12"/><lb ed="R059" n="0037b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0645b1201">汝等若于苦等四谛有所疑者。可疾问之。毋得怀疑 <lb ed="X" n="0645b13"/><lb ed="R059" n="0037b04"/>不求决也。尔时<persName>世尊</persName>如是三唱。人无问者。所以者何。 <lb ed="X" n="0645b14"/><lb ed="R059" n="0037b05"/>众无疑故。时阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g>。观察众心而白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。月 <lb ed="X" n="0645b15"/><lb ed="R059" n="0037b06"/>可令热。日可令冷。<persName>佛</persName>说四谛不可令异。<persName>佛</persName>说苦谛实 <lb ed="X" n="0645b16"/><lb ed="R059" n="0037b07"/>苦。不可令乐。集真是因。更无异因。苦若灭者。即是因 <lb ed="X" n="0645b17"/><lb ed="R059" n="0037b08"/>灭。因灭故果灭。灭苦之道。实是真道。更无馀道。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0645b18"/><lb ed="R059" n="0037b09"/>是诸比丘。于四谛中。决定无疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645b19"/><lb ed="R059" n="0037b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0645b1901"><persName>如来</persName>一代教法。義理虽多。四谛摄尽。以苦集二谛。 <lb ed="X" n="0645b20"/><lb ed="R059" n="0037b11"/>摄尽世间因果。灭道二谛。摄尽出世因果。故于四 <lb ed="X" n="0645b21"/><lb ed="R059" n="0037b12"/>谛怀疑。则一切法咸皆有疑。苟于四谛无疑。则一 <lb ed="X" n="0645b22"/><lb ed="R059" n="0037b13"/>切法皆得无疑。所以垂灭慇勤三唱。深显除四谛 <lb ed="X" n="0645b23"/><lb ed="R059" n="0037b14"/>外。更无馀法也。文中有三门摄義。示现决定无疑。 <lb ed="X" n="0645b24"/><lb ed="R059" n="0037b15"/>从初至不求决也。是第一方便显发门。以此四谛。 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0645c" n="0645c"/> <lb ed="X" n="0645c01"/><lb ed="R059" n="0037b16"/>乃修行者常所观察。及依之起行故。从尔时<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0645c02"/><lb ed="R059" n="0037b17"/>至众无疑故。是第二满足成就门。于中如是三唱 <lb ed="X" n="0645c03"/><lb ed="R059" n="0037b18"/>句。示现法轮满足成就。人无问者句。示现证法满 <lb ed="X" n="0645c04"/><lb ed="R059" n="0038a01"/>足成就。众无疑故句。示现断功德满足成就也。从 <lb ed="X" n="0645c05"/><lb ed="R059" n="0038a02"/>阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g>至决定无疑。是第三分别说门。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼 <lb ed="X" n="0645c06"/><lb ed="R059" n="0038a03"/><g ref="#CB00501">驮</g>。亦云阿那律。亦云阿泥楼豆。亦云阿难律陀。皆 <lb ed="X" n="0645c07"/><lb ed="R059" n="0038a04"/>梵音楚夏耳。此翻无贫。亦翻无灭。亦翻如意。昔于 <lb ed="X" n="0645c08"/><lb ed="R059" n="0038a05"/>饑世。施辟支<persName>佛</persName>一食。获九十一劫中往来人天。常 <lb ed="X" n="0645c09"/><lb ed="R059" n="0038a06"/>受福乐。至今不灭。所求如意。故得此名。天眼第一。 <lb ed="X" n="0645c10"/><lb ed="R059" n="0038a07"/>故能观察众心。决定分别说也。月是太阴精。故冷。 <lb ed="X" n="0645c11"/><lb ed="R059" n="0038a08"/>日是太阳精。故热。然此依报器世间法。皆是吾人 <lb ed="X" n="0645c12"/><lb ed="R059" n="0038a09"/>唯识所现。即是识之相分。本无实法。故有得神通 <lb ed="X" n="0645c13"/><lb ed="R059" n="0038a10"/>者便可令月热日冷。至于<persName>佛</persName>所说之四谛。乃是众 <lb ed="X" n="0645c14"/><lb ed="R059" n="0038a11"/>生心性法尔道理。理无变异。如苦谛者。三界二十 <lb ed="X" n="0645c15"/><lb ed="R059" n="0038a12"/>五有。下自<name role="" type="person">阿鼻地狱</name>。上至非非想天。虽陞沉迥异。 <lb ed="X" n="0645c16"/><lb ed="R059" n="0038a13"/>然无不为四相所迁。八苦所逼。安可令乐。如集谛 <lb ed="X" n="0645c17"/><lb ed="R059" n="0038a14"/>者。见思二惑。善恶不动三有漏业。的的是牵生三 <lb ed="X" n="0645c18"/><lb ed="R059" n="0038a15"/>界之因岂有异因。如灭谛者。因灭则苦果随灭。岂 <lb ed="X" n="0645c19"/><lb ed="R059" n="0038a16"/>非寂静无为安乐。如道谛者。戒定慧三。能断苦因 <lb ed="X" n="0645c20"/><lb ed="R059" n="0038a17"/>苦果。至无苦处。安有馀道。此四皆审实不虚。故名 <lb ed="X" n="0645c21"/><lb ed="R059" n="0038a18"/>为谛。<persName>佛</persName>如实说。比丘亦如实解。所以决定无疑也。</p> <lb ed="X" n="0645c22"/><lb ed="R059" n="0038b01"/><p xml:id="pX37p0645c2201">△三断疑流通又三。初显示馀疑。二为断彼彼疑。 <lb ed="X" n="0645c23"/><lb ed="R059" n="0038b02"/>三褈说有为无常相劝修。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645c24"/><lb ed="R059" n="0038b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0645c2401">于此众中所作未办者。见<persName>佛</persName>灭度。当有悲感。若有初 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0646a" n="0646a"/> <lb ed="X" n="0646a01"/><lb ed="R059" n="0038b04"/>入法者。闻<persName>佛</persName>所说。即皆得度。譬如夜见电光。即得见 <lb ed="X" n="0646a02"/><lb ed="R059" n="0038b05"/>道。若所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0201" n="0646a0201"/><anchor xml:id="beg0646a0201" n="0646a0201"/>已<anchor xml:id="end0646a0201"/>办。<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0202" n="0646a0202"/><anchor xml:id="beg0646a0202" n="0646a0202"/>已<anchor xml:id="end0646a0202"/>渡苦海者。但作是念。<persName>世尊</persName>灭度一 <lb ed="X" n="0646a03"/><lb ed="R059" n="0038b06"/>何疾哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646a04"/><lb ed="R059" n="0038b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0646a0401">此仍是阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g>分别语也。于中有三种分别。一 <lb ed="X" n="0646a05"/><lb ed="R059" n="0038b08"/>所作未办者。指初果二果三果。以思惑未尽断故。 <lb ed="X" n="0646a06"/><lb ed="R059" n="0038b09"/>当有悲感。如阿难愁忧等是也。二初入法者。指内 <lb ed="X" n="0646a07"/><lb ed="R059" n="0038b10"/>外凡。由观行力深。故今一闻<persName>佛</persName>法。速疾见道。如夜 <lb ed="X" n="0646a08"/><lb ed="R059" n="0038b11"/>见电光。更非延缓。以见道一十六心。不出一刹那 <lb ed="X" n="0646a09"/><lb ed="R059" n="0038b12"/>故也。三所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0901" n="0646a0901"/><anchor xml:id="beg0646a0901" n="0646a0901"/>已<anchor xml:id="end0646a0901"/>办者。指阿罗汉。见思断尽。永超三 <lb ed="X" n="0646a10"/><lb ed="R059" n="0038b13"/>界苦海。故无复情爱悲感。但未知<persName>佛</persName>实不灭。故谓 <lb ed="X" n="0646a11"/><lb ed="R059" n="0038b14"/>灭度何疾也。</p><p xml:id="pX37p0646a1106" cb:place="inline">△二为断彼彼疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646a12"/><lb ed="R059" n="0038b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0646a1201">阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g>虽说此语。众中皆悉了达四圣谛義。<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0646a13"/><lb ed="R059" n="0038b16"/>欲令此诸大众皆得坚固。以大悲心。复为众说。汝等 <lb ed="X" n="0646a14"/><lb ed="R059" n="0038b17"/>比丘。勿怀悲恼。若我住世一劫。会亦当灭。会而不離 <lb ed="X" n="0646a15"/><lb ed="R059" n="0038b18"/>终不可得。自利利他法皆具足。若我久住。更无所益。 <lb ed="X" n="0646a16"/><lb ed="R059" n="0039a01"/>应可度者若天上人间。皆悉<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a1601" n="0646a1601"/><anchor xml:id="beg0646a1601" n="0646a1601"/>已<anchor xml:id="end0646a1601"/>度。其未度者皆亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a1602" n="0646a1602"/><anchor xml:id="beg0646a1602" n="0646a1602"/>已<anchor xml:id="end0646a1602"/> <lb ed="X" n="0646a17"/><lb ed="R059" n="0039a02"/>作得度因缘。自今以後。我诸弟子辗转行之。则是如 <lb ed="X" n="0646a18"/><lb ed="R059" n="0039a03"/>来法身常在而不灭也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646a19"/><lb ed="R059" n="0039a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0646a1901">四圣谛者。证此四谛。得成圣果。故名圣谛。又理虽 <lb ed="X" n="0646a20"/><lb ed="R059" n="0039a05"/>固然。唯圣谛了。故名圣谛也。时众虽悉了达。而如 <lb ed="X" n="0646a21"/><lb ed="R059" n="0039a06"/>来悲心淳至。普为未来永断馀疑。所以复为众说。 <lb ed="X" n="0646a22"/><lb ed="R059" n="0039a07"/>是中文亦分三。初从勿怀悲恼至更无所益。即断 <lb ed="X" n="0646a23"/><lb ed="R059" n="0039a08"/>所作未办见灭悲感之疑。既自利利他法皆具足。 <lb ed="X" n="0646a24"/><lb ed="R059" n="0039a09"/>便可依之修道。至于会必有離。自是世法应尔。且 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0646b" n="0646b"/> <lb ed="X" n="0646b01"/><lb ed="R059" n="0039a10"/>我久住。于汝无益。何用悲感为哉。二从应可度者 <lb ed="X" n="0646b02"/><lb ed="R059" n="0039a11"/>至得度因缘。即断电光见道之疑。谓有疑曰。<persName>佛</persName>住 <lb ed="X" n="0646b03"/><lb ed="R059" n="0039a12"/>世时闻说即皆得度。<persName>佛</persName>灭度後。见道无由。故今释 <lb ed="X" n="0646b04"/><lb ed="R059" n="0039a13"/>曰。所应度者。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0646b0401" n="0646b0401"/><anchor xml:id="beg0646b0401" n="0646b0401"/>已<anchor xml:id="end0646b0401"/>度讫。纵未度者。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0646b0402" n="0646b0402"/><anchor xml:id="beg0646b0402" n="0646b0402"/>已<anchor xml:id="end0646b0402"/>为作得度 <lb ed="X" n="0646b05"/><lb ed="R059" n="0039a14"/>因缘。因缘若到。勿愁不见道也。三自今以後至而 <lb ed="X" n="0646b06"/><lb ed="R059" n="0039a15"/>不灭也。即断灭度何疾之疑。既弟子辗转行之。则 <lb ed="X" n="0646b07"/><lb ed="R059" n="0039a16"/>因分住持不壞。既法身常在不灭。则果分住持不 <lb ed="X" n="0646b08"/><lb ed="R059" n="0039a17"/>壞。因果俱常。何云疾灭。然此仍对权機。故且说五 <lb ed="X" n="0646b09"/><lb ed="R059" n="0039a18"/>分法身为常住耳。若入实者。应化亦常。灵山一会 <lb ed="X" n="0646b10"/><lb ed="R059" n="0039b01"/>俨然未散。非欺我也。</p><p xml:id="pX37p0646b1009" cb:place="inline">△三褈说有为无常相劝修。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646b11"/><lb ed="R059" n="0039b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0646b1101">是故当知。世皆无常。会必有離。勿怀忧恼。世相如是。 <lb ed="X" n="0646b12"/><lb ed="R059" n="0039b03"/>当勤精进。早求解脱。以智慧明。灭诸痴暗。世实危脆。 <lb ed="X" n="0646b13"/><lb ed="R059" n="0039b04"/>无坚牢者。我今得灭。如除恶病。此是应捨之身。罪恶 <lb ed="X" n="0646b14"/><lb ed="R059" n="0039b05"/>之物。假名为身。没在老病生死大海。何有智者。得除 <lb ed="X" n="0646b15"/><lb ed="R059" n="0039b06"/>灭之。如杀怨贼而不欢喜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646b16"/><lb ed="R059" n="0039b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0646b1601">文有二意。从初至无坚牢者。正明无常观门。以劝 <lb ed="X" n="0646b17"/><lb ed="R059" n="0039b08"/>勤修。从我今得灭以下。是引<anchor xml:id="nkr_note_add_0646b1701" n="0646b1701"/><anchor xml:id="beg0646b1701" n="0646b1701"/>己<anchor xml:id="end0646b1701"/>作证也。<persName>佛</persName>妙色身。 <lb ed="X" n="0646b18"/><lb ed="R059" n="0039b09"/>等真法性。无量功德莊严显现。而云是罪恶物。喩 <lb ed="X" n="0646b19"/><lb ed="R059" n="0039b10"/>以恶病怨贼者。示同凡夫。令警省耳。三断疑流通 <lb ed="X" n="0646b20"/><lb ed="R059" n="0039b11"/>竟。</p><p xml:id="pX37p0646b2002" cb:place="inline">△四嘱咐流通。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646b21"/><lb ed="R059" n="0039b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0646b2101">汝等比丘。常当一心勤求出道。一切世间动不动法。 <lb ed="X" n="0646b22"/><lb ed="R059" n="0039b13"/>皆是败壞不安之相。汝等且止。勿得复语。时将欲过。 <lb ed="X" n="0646b23"/><lb ed="R059" n="0039b14"/>我欲灭度。是我最後之所教诲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646b24"/><lb ed="R059" n="0039b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0646b2401">常当一心。是嘱令住于实慧。勤求出道。是嘱令方 <pb ed="X" xml:id="X37.0666.0646c" n="0646c"/> <lb ed="X" n="0646c01"/><lb ed="R059" n="0039b16"/>便修习。以实慧难得。故劝令精进以修之也。欲界 <lb ed="X" n="0646c02"/><lb ed="R059" n="0039b17"/>为动法。色无色界为不动法。虽有动静之殊。总属 <lb ed="X" n="0646c03"/><lb ed="R059" n="0039b18"/>无常无我。不可不思出離也。勿得复语。是劝止三 <lb ed="X" n="0646c04"/><lb ed="R059" n="0040a01"/>业。成就寂灭无我法器。时将欲过。是示当归灭。不 <lb ed="X" n="0646c05"/><lb ed="R059" n="0040a02"/>離中道以为究竟。最後教诲。是正显遗训。住持法 <lb ed="X" n="0646c06"/><lb ed="R059" n="0040a03"/>中最勝最要。呜呼。末後慇勤悲心极矣。为弟子者。 <lb ed="X" n="0646c07"/><lb ed="R059" n="0040a04"/>宜何如镂骨铭肝也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646c08"/><lb ed="R059" n="0040a06"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead><persName>佛</persName>遗教经解<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> <lb ed="X" n="0646c09"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 666-A <g ref="#CB02494">跋</g>语</cb:mulu><head>No. 666-A <lb ed="X" n="0646c10"/><lb ed="R059" n="0040a08"/> <g ref="#CB02494">跋</g>语</head> <lb ed="X" n="0646c11"/> <lb ed="X" n="0646c12"/><lb ed="R059" n="0040a09"/><p xml:id="pX37p0646c1201">旭未出家时。读此遗教。便知字字血泪。既获剃染 <lb ed="X" n="0646c13"/><lb ed="R059" n="0040a10"/>靡敢或忘。所恨慧浅障深。悠悠虚度。二十馀年。空 <lb ed="X" n="0646c14"/><lb ed="R059" n="0040a11"/>无剋获。既非道人。又非白衣。方抚心自愧。对镜生 <lb ed="X" n="0646c15"/><lb ed="R059" n="0040a12"/>惭。而虚名所误。谬膺恭敬。承甫敦沈居士。固请解 <lb ed="X" n="0646c16"/><lb ed="R059" n="0040a13"/>释此经。嗟夫。予不能臻修世出世间功德。徒以语 <lb ed="X" n="0646c17"/><lb ed="R059" n="0040a14"/>言文字而作法施。何异诸天说法鸟耶。然一隙之 <lb ed="X" n="0646c18"/><lb ed="R059" n="0040a15"/>明弗忍自吝。借此功德。迴向西方。仍作迦陵频伽 <lb ed="X" n="0646c19"/><lb ed="R059" n="0040a16"/>代弥陀廣宣法要可矣。</p><p xml:id="pX37p0646c1910" cb:place="inline">甲申九月二十日记</p> <lb ed="X" n="0646c20"/> <lb ed="X" n="0646c21"/> <lb ed="X" n="0646c22"/><lb ed="R059" n="0040b01"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX37p0646c2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0646001" n="0646001"/>遗教经指南一卷</p> <lb ed="X" n="0646c23"/><lb ed="R059" n="0040b02"/><byline cb:type="author">明 道霈 述</byline> <lb ed="X" n="0646c24"/><lb ed="R059" n="0040b03"/><p xml:id="pX37p0646c2401">卍云。收于<persName>佛</persName>祖三经指南。故省于此。</p></cb:div></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0638c1501" to="#end0638c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0638c2101" to="#end0638c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0639a1401" to="#end0639a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0639b1701" to="#end0639b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0639c0101" to="#end0639c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0639c1501" to="#end0639c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0640a0301" to="#end0640a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0640a0701" to="#end0640a0701"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="来函：总持一心 (2022-07-08)">初<note type="cf1">J19n0070_p0630a22</note></lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0640a0901" to="#end0640a0901"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp3 #resp4" cb:provider="来函：总持一心 (2022-07-10)">方<note type="cf1">J19n0070_p0630a24</note><note type="cf2">X37n0666_p0640b01</note></lem><rdg wit="#wit.orig">力</rdg></app> <app from="#beg0640c1501" to="#end0640c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0641a1501" to="#end0641a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0641a2201" to="#end0641a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0641c1901" to="#end0641c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0642a1201" to="#end0642a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">顺</lem><rdg wit="#wit.orig">须</rdg></app> <app from="#beg0642b0301" to="#end0642b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0642b0701" to="#end0642b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0642b0801" to="#end0642b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0642b1001" to="#end0642b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0642b1002" to="#end0642b1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0643a0301" to="#end0643a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0643a0901" to="#end0643a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0643b1301" to="#end0643b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0643c1101" to="#end0643c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0643c2301" to="#end0643c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0644a0301" to="#end0644a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0644b1701" to="#end0644b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0645a0301" to="#end0645a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0645a1601" to="#end0645a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0645a2001" to="#end0645a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0645b0401" to="#end0645b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646a0201" to="#end0646a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646a0202" to="#end0646a0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646a0901" to="#end0646a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646a1601" to="#end0646a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646a1602" to="#end0646a1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646b0401" to="#end0646b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646b0402" to="#end0646b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646b1701" to="#end0646b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0646001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0646001">（<persName>佛</persName>祖三经指南(No. 675-2)第37卷所收。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0638c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0638c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0639a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0639b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0639c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0639c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0640a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0640a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640a0701">初【CB】【嘉兴-CB】，〔－〕【卍续】</note> <note n="0640a0901" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X37.0640a09.02" target="#nkr_note_add_0640a0901">方【CB】【嘉兴-CB】，力【卍续】</note> <note n="0640c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640c1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0641a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0641a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0641c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0642a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642a1201">顺【CB】，须【卍续】</note> <note n="0642b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0642b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0642b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0642b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0642b1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b1002">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0643a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0643a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0643b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0643c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643c1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0643c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643c2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0644a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644a0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0644b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0645a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0645a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0645a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0645b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646a0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646a0202">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646a1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646a1602">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646b0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646b0402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646b1701">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>